Op 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. Tegelijk daarmee verving het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) het Bouwbesluit 2012. Voor iedereen die bouwt, verbouwt of adviseert over bouwvergunningen is het BBL de nieuwe nationale norm. Dit artikel legt uit wat er veranderde en wat het voor de praktijk betekent.
Wat is het BBL?
Het Besluit bouwwerken leefomgeving is een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) onder de Omgevingswet. Het BBL stelt nationale technische eisen aan het bouwen, verbouwen en slopen van bouwwerken. Denk aan brandveiligheid, constructieve veiligheid, geluidsisolatie, energiezuinigheid en toegankelijkheid.
Daarnaast regelt het BBL in hoofdstuk 2 welke bouwactiviteiten vergunningsvrij zijn. Dit is de opvolger van de bijlagen bij het vroegere Besluit omgevingsrecht (Bor), dat onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) viel.
Wat verving het BBL precies?
- Bouwbesluit 2012 → vervangen door BBL (technische eisen)
- Besluit omgevingsrecht (Bor), bijlagen II en III → vervangen door BBL hoofdstuk 2 (vergunningsvrije activiteiten)
- Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) → vervangen door Omgevingswet
Hoofdstuk 2: vergunningsvrije bouwactiviteiten
Hoofdstuk 2 van het BBL is voor de meeste particulieren het meest relevante onderdeel. Het definieert in afdeling 2.2 t/m 2.7 per categorie bouwwerk welke activiteiten zonder omgevingsvergunning mogen worden uitgevoerd. Categorieën zijn onder meer:
- Bijbehorende bouwwerken (uitbouwen, aanbouwen, bijgebouwen)
- Dakkapellen
- Erfafscheidingen
- Kozijn- en gevelwijzigingen
- Zonnepanelen en kleine windturbines
- Antennes en reclameborden
Per categorie worden maximale afmetingen, posities op het perceel en uitsluitingen (monumenten, beschermde gezichten) nauwkeurig omschreven.
Belangrijkste veranderingen voor bouwprofessionals
In de kern zijn de materiële regels voor vergunningsvrij bouwen grotendeels gelijk gebleven ten opzichte van het Bor. De belangrijkste veranderingen zijn:
- Terminologie: "bouwactiviteit" is nu gesplitst in een "technische bouwactiviteit" (constructie, veiligheid) en een "omgevingsplanactiviteit" (strijd met het omgevingsplan). Dit heeft gevolgen voor de aanvraagprocedure.
- Omgevingsplan: gemeenten werken toe naar een nieuw omgevingsplan dat het bestemmingsplan vervangt. Tot 2032 geldt een tijdelijk omgevingsplan dat het bestaande bestemmingsplan incorporeert. Dit betekent dat de vergunningsplicht op gemeentelijk niveau tijdelijk minder transparant is.
- Bouwmelding: voor bepaalde bouwwerken geldt geen vergunning maar een meldingsplicht vier weken voor aanvang.
- Kwaliteitsborging (Wkb): voor eenvoudige bouwwerken (gevolgklasse 1) is per 1 januari 2024 een stelsel van private kwaliteitsborging verplicht. De gemeente toetst de bouwtechnische aspecten niet meer vooraf.
Rol van het omgevingsplan naast nationale regels
Een cruciaal punt: het BBL regelt de nationale ondergrens. Gemeenten kunnen via het omgevingsplan strengere of afwijkende regels stellen voor specifieke gebieden. In de praktijk betekent dit dat een bouwactiviteit die nationaal vergunningsvrij is, toch vergunningsplichtig kan zijn omdat het omgevingsplan van de gemeente dit vereist.
VergunningKompas raadpleegt via de DSO Toepasbare Regels-API de gemeente-specifieke regels, zodat je weet of jouw bouwplan op nationaal én gemeentelijk niveau vergunningsvrij is.